Αγιωργίτικο

Το Αγιωργίτικο, αποτελεί μια έγχρωμη ποικιλία η οποία καλλιεργείται στην ίδια περιοχή, της Νεμέας, τουλάχιστον από τον 16° αιώνα, όπως προκύπτει και από τα οθωμανικά αρχεία. Ασφαλώς όμως τόσο η ύπαρξη των αμπελιών όσο και η παραγωγή οίνου στην περιοχή της Νεμέας έχουν ρίζες οι οποίες φτάνουν στην π. Χ. εποχή. Επιπλέον σήμερα παρατηρούμε ότι μέσα στον αμπελώνα της Νεμέας καλλιεργείται αποκλειστικά η ποικιλία Αγιωργίτικο. Δεν έχουν καταγραφεί άλλες ποικιλίες στην περιοχή της Νεμέας ή γειτονικές περιοχές που θα μπορούσαν να αποτελέσουν διασταυρώσεις, πρόγονους ή απόγονους, της ποικιλίας Αγιωργίτικο. Οπότε η υπόθεση, ότι από αρχαιοτάτων χρόνων καλλιεργείται στην περιοχή της Νεμέας, η ποικιλία Αγιωργίτικο, μπορεί να αποτελεί έναν πολύ ορθολογικό συλλογισμό και δεν είναι μια ουτοπική φαντασίωση των ντόπιων αμπελουργών, που εκφράζει τον ισχυρό εγωισμό τους, για την εντοπιότητα της ποικιλίας και την αξία των προϊόντων που μπορεί να δώσει η εν λόγω ποικιλία εξαιτίας της μεγάλης ιστορίας της.

Γεγονός σίγουρα σπάνιο για πολλές από τις γνωστές ποικιλίες του παγκόσμιου αμπελώνα, αν όχι μοναδικό… Είναι επίσης αρκετά σπάνιο η ύπαρξη μιας και μοναδικής ποικιλίας μετά από τόσα χρόνια, στην ίδια περιοχή καλλιέργειας.

Πώς όμως αυτή η ιστορική ποικιλία έχει επηρεαστεί από το πέρασμα του χρόνου; Πώς το Αγιωργίτικο έχει αντιδράσει όλα αυτά τα χρόνια στις κλιματολογικές αλλαγές, στις πυρκαγιές, σε μεγάλες περιόδους ξηρασίας, σε μεγάλες περιόδους έντονων βροχοπτώσεων; Πώς το Αγιωργίτικο έχει αντιδράσει στις διαφορετικές συμπεριφορές του αμπελουργού της περιοχής, ο οποίος, υπήρχαν περίοδοι κατά τις οποίες φρόντιζε, υμνούσε και λάτρευε τα αμπέλια του και περίοδοι κατά τις οποίες δεν ασχολιόταν καθόλου με τα αμπέλια ή ακόμη χειρότερα τα άφηνε να καταστραφούν μόνο τους, χωρίς καμία περιποίηση; Γιατί δυστυχώς οι προτεραιότητες της εποχής του, ήταν ο βιοπορισμός της οικογένειάς του ή ακόμα και η διάσωση ή διαφύλαξη της ζωής τόσο του αμπελουργού και των ανθρώπων του συγγενικού περιβάλλοντος. Συνεπώς ανάλογα τα οικονομικά – πολιτικά – κοινωνικά δεδομένα της κάθε εποχής,  η συμπεριφορά του αμπελουργού ήταν και διαφορετική προς το Αγιωργίτικο.

Σήμερα τελικά φαίνεται ότι ο χρόνος έχει επηρεάσει αρκετά την ποικιλία Αγιωργίτικο. Αντέχοντας το Αγιωργίτικο στο πέρασμα των αιώνων, και όντως ως μια από τις μακροβιότερες ποικιλίες του V.vinifera spp που διασώζονται σήμερα στον πλανήτη μας έχει ως αποτέλεσμα να έχουμε στις μέρες μας έναν αμπελώνα στηΝεμέα με μεγάλη γενετική παραλλακτικότητα. Η ποικιλία Αγιωργίτικο παρουσιάζει έντονες «παραλλαγές», γεγονός που την καθιστά ως μια πλούσια ποικιλία σε επίπεδο DNA. Βέβαια το ακόμη πιο εντυπωσιακό, είναι ότι αυτή η μεγάλη γενετική παραλλακτικότητα κινείται πάντα στα στενά όρια της ποικιλίας Αγιωργίτικο. Ο περιορισμός μέσα σε αυτά τα όρια, δεν αφήνει περιθώρια για ιδέες, όπως ότι μπορεί κάποιος τύπος παραλλακτικότητας να οδηγήσει πιθανόν σε άλλη ποικιλία. Γεγονός, το οποίο δεν ισχύει για πολλές άλλες παλιές Ελληνικές, αλλά και διεθνείς ποικιλίες. Βέβαια, η έρευνα τόσο για τις υπόλοιπες Ελληνικές ποικιλίες όσο και για το Αγιωργίτικο, μόλις έχει αρχίσει. Είμαστε ακόμη στα σπάργανα όλων αυτών των αποτελεσμάτων, και σίγουρα οποιαδήποτε συμπέρασμα, ενέχει το ρίσκο της λανθασμένης άποψης, απέναντι στην ιστορία που έρχεται.      

Συνεπώς, η πλούσια γενετική παραλλακτικότητα στο Αγιωργίτικο αποτελεί σήμερα μια τρομερή πηγή ενέργειας η οποία πρέπει πρώτα από όλα να «μετρηθεί» και στη συνέχεια να διοχετεύεται στους «καταναλωτές» της. Έτσι ώστε όταν θα πραγματοποιηθεί η αποτύπωση αυτής της παραλλακτικότητας, δια μέσου της διαδικασίας της κλωνικής επιλογής, η οποία είναι δύσκολη και χρονοβόρα, να μπορεί να βοηθήσει τα μέγιστα τόσο τους αμπελουργούς όσο και τους οινοποιούς, στην παραγωγή οίνων υψηλής ποιότητας.

Βέβαια ο χρόνος λειτουργεί υπέρ της ποικιλίας και κατά των ανθρώπων που προσπαθούν να δρομολογήσουν όλη αυτή την διαδικασία. Έτσι έγινε και ακόμη συνεχίζει να γίνεται και με όλες τις μεγάλες και διεθνείς ποικιλίες.

Κοιτάζοντας κάποιος μέσα στο χρόνο, στο δεύτερο μισό του τελευταίου αιώνα, και μελετώντας την εξελικτική πορεία των διάσημων σήμερα Γαλλικών ποικιλιών, θα ανακαλύψει ότι όλες  οι γνωστές μας σήμερα ποικιλίες (Cabernet-Sauvignon, Chardonnay κ.α.) άρχισαν να γίνονται πολύ διάσημες από τη στιγμή που κατάφεραν οι Γάλλοι να αποτυπώσουν τη γενετική τους παραλλακτικότητα. Δηλαδή από τη στιγμή που δημιουργήθηκαν οι κλώνοι των ποικιλιών αυτών, οι ποικιλίες «βελτιώθηκαν» τόσο ποσοτικά όσο και ποιοτικά. Πρόκειται για εκείνη τη χρονική στιγμή, που για οποιαδήποτε ποικιλία αρχίσει η σύγχρονη εξελικτικής πορεία  μέσα στην ιστορία. Και φυσικά, τότε για αυτές τις ποικιλίες άνοιξαν και τα εμπορικά σύνορα, αφού το υλικό που προκύπτει από τη διαδικασία της κλωνικής επιλογής, πληρεί όλα τα φυτουγειονομικά κριτήρια και έχει διαβατήριο ανοιχτό για σχεδόν όλες τις  αμπελουργικές χώρες του κόσμου.

Το ερώτημα λοιπόν που εύλογα προκύπτει είναι: αν το Αγιωργίτικο, μια μεγάλη έγχρωμη ποικιλία, δίνει σήμερα τα κρασιά που όλοι θαυμάζουμε, τι κρασιά θα μπορεί να δώσει σε κάποια χρόνια; Η απάντηση βέβαια δεν υπάρχει. Όμως ο καθένας μπορεί να αισιοδοξεί και να ονειρεύεται το Αγιωργίτικο που επιθυμεί αυτός ως το ιδανικό ή ως Το Αγιωργίτικο…

Αυτό όμως που σίγουρα είναι πραγματικότητα, είναι ότι μόλις έχει αρχίσει το Αγιωργίτικο, να διαγράφει τη δική του σύγχρονη ιστορία. Στις μέρες μας, ξεκινά μια νέα τροχιά μέσα στο χρόνο και στην ιστορία, η οποία από ότι φαίνεται έως σήμερα, είναι αρκετά ελπιδοφόρα, γεμάτη προσδοκίες και ταπεινές εικασίες για την δημιουργία πολύ μεγάλων οίνων… Αρκεί βέβαια να υπάρξει η συνέπεια και η συνέχεια έτσι ώστε όντως ο χρόνος να λειτουργήσει υπέρ της ποικιλίας. Τότε και μόνο τότε, θα μπορούν να πουν οι αμπελουργοί στην περιοχή της Νεμέας, ότι το Αγιωργίτικο ίσως να βρίσκεται σε μια από τις καλύτερες στιγμές της μέχρι σήμερα ιστορίας του. 

Κωνσταντίνος Μπακασιέτας
Γεωπόνος, Master Αμπελουργίας